بررسی کارآمدی تصویرسازی در تحقق اهداف آموزشی در کتاب‌های ‌آزفا؛ بررسی موردی: مینا (۱) و ویراست دوم فارسی بیاموزیم (۱)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 نویسنده‌ی مسئول، دانش‌آموخته‌ی کارشناسی‌ارشد هنرهای تجسمی (تصویرسازی)، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم، تحقیقات، تهران

2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید بهشتی

10.30479/jtpsol.2020.12845.1475

چکیده

تصویرسازی برای کتاب‌های آموزش زبان، ذیل تصویرسازی اطلاع‌رسان می‌گنجد. در این پژوهش به بررسی تصویرسازی در دو کتاب آموزش زبان فارسی پرداخته‌ایم: ویراست دوم فارسی بیاموزیم (1) و مینا (۱). بدین منظور، برای برآورد ارزش یادگیری هر تصویر در چارچوب پیشنهادی کلارک و لیون (۲۰۱۱)، به صورت تصادفی مقدار مشابهی از محتوای آموزشی هر دو کتاب (حدود ۲۵ درصد از کل محتوا) را برگزیدیم و نقش­های ارتباطی، روان‌شناختی و دیگر مؤلفه­های مؤثر در دست‌یابی به اهداف آموزشی را سنجیدیم. در کتاب مینا نقش ارتباطی بازنماینده و در کتاب فارسی بیاموزیم بازنماینده‌ی بافت پربسامد­ترین نقش ارتباطی است. تصویرسازی هر دو کتاب اشکلات متعددی از قبیل بازنمایی ضعیف اهداف درس، جزئیات نامرتبط، ابهام در تصویر، بازنمایندگی ضعیف بافت، مقایس کوچک تصاویر، عدم وضوح و... دارد که بعضی از آن‌ها موجب اضافه‌بار شناختی می‌شوند و اساساً مانع نقش‌های روان‌شناختی تصاویر برای رسیدن به اهداف درس هستند. بسامد این اشکال‌ها در فارسی بیاموزیمکمتر است. در این کتاب، استفاده از شخصیت‌های یکسان، استفاده از تصویرسازی دورنگ و تصویرسازی رنگی در یک قاب برای متمایز کردن هدف اصلی از هدف فرعی درس، تمایز گذاشتن میان واقعیت و خیال با همین تکنیک، استفاده از تصاویر مبهم در راستای شخصی­سازی و...، روش‌هایی است خلاقانه در جهت بازنمایی بهتر محتوا. در این کتاب، سفیدخوانی، صفحه‌بندی و حجم و اندازه‌ی تصاویر و مطالب متناسب با سطح نوآموز تنظیم شده است؛ این در حالی است که در کتاب مینا علاوه بر اشکال‌های پیشین، پر شدن صفحه با مطالب و تصاویر متعدد موجب اضافه‌بار شناختی برای زبان‌آموز می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Effectiveness of Illustrations in the Textbooks of Teaching Persian to Non-Persian Speakers; Case Study: Mina 1, and Let’s Learn Persian 1 (2nd ed.)

نویسندگان [English]

  • Roya Valipour 1
  • Mona Valipour 2
1 Corresponding Author, M.A. in Visual Arts, Illustration, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Illustrating for language teaching books is a subcategory of informative illustration. In this research, we reviewed the illustrations of two Farsi language teaching books: the second edition of Let’s Learn Persian 1 and Mina 1. Meanwhile, to evaluate the learning value of an illustration using the proposed model of Clark and Lyons (2011), we randomly selected %25 of pedagogical contents of each book and evaluated communication, psychological and other functions which affect the pedagogical objectives. In Mina, the “representative” and in Let’s Learn Persian the “context representative” are the most frequent functions of communication. Illustrations of both books have numerous failings, including poor representation of lesson goals, unrelated details, ambiguity in the image, poor representation of the content, small images and lack of clarity, some of which cause cognitive overload and basically distort the psychological functions of images. In general, however, the illustrator of Let’s Learn Persian has been more successful; here some creative methods have been used to better represent the content: using the same characters, using two-color and colorful illustrations in one frame to distinguish the main goal from the marginal objectives of the lesson and to distinguish reality from imagination, using ambiguous images to personalize and so on. In this book white spaces, page layout, and the frequency and size of images and content are tailored to the level of the learner, while in Mina the pages are full of multiple images and content, which causes cognitive overload for the learner.
Extended Abstract:
Illustrating for language teaching books is a subcategory of nonfiction illustration. In general, nonfiction illustration is divided into three groups: narrative, informative and naturalistic. Illustrating for language teaching books is considered as info nonfiction illustrating. Illustrating for these books does not have a long history and majority of the books written to date either have no images or almost have unsuited images. For some reason, even the books published in recent decade mostly have used images rather than digital or hand drawings.
In this research, we reviewed the illustrations of two Farsi language teaching books: the second edition of Let’s Learn Persian 1 (Zolfaghari et al., 2017) and Mina 1 (Sahraei et al., 2017a). These books are for adult learners, written for the introductory level, and cover four skills; therefore, their content is similar.
Clark and Lyons (2011) believe the learning value of a graphic depends on three factors: (1) features of graphics, (2) goal of instruction, and (3) learner differences. Features of graphic have three components: (1) surface features, (2) communication functions, and (3) psychological functions. Clark and Lyons (2011) categorize graphic in terms of communication functions into decorative, representative, mnemonic, organizational, relational, transformational, and interpretive. The psychological functions of graphic are: support attention, activate or build prior knowledge, minimize cognitive load, build mental model, support transfer of learning, and support motivation.
In this study, to evaluate the learning value of a graphic using the proposed model of Clark and Lyons (2011), we randomly selected %25 of pedagogical contents of each book and evaluated communication, psychological and other functions which affect the pedagogical objectives.
In Mina the “representative” function is the most frequent one and we found no evidence for organizational and representative functions. In Let’s Learn Persian the “text representative” is the most frequent function of communication, and organizational, relational, transformational and interpretive roles had no examples. These findings reveal that in the elementary language learning books, the “representative” or “text representative” are the major functions of communication.
In Mina, the pedagogical content contains 35 illustrations and practices incorporate 19 illustrations, some of which are used in both lessons and practices. However, in Let’s Learn Persian the illustrations are equally distributed in lessons and practices: 19 in former and 20 in latter. This reveals that in Let’s Learn Persian the use of graphic in lessons and practices is identical, but in Mina using illustrations in lessons is twice as in practices.
Illustrations of Mina have many flaws, including poor presentation of lesson goals, unrelated details, ambiguity in the image, poor representation of the content, small images, lack of clarity, inappropriate perspective, inadequate cultural valuation and negative psychological load. These features prevent the graphics to deliver their psychological functions, including minimizing cognitive load and support attention. For example, the pointless graphic details about unrelated concepts will distort learners’ mind from the main lesson objectives for a while. However, in Let’s Learn Persian the domain and frequency of these problems are limited. Here the technique of using the same characters has been used. For example, the same characters in an image do various activities. This method helps the readers to recognize the characters once and in later instances she just notices the differences; however, in Mina rarely the same characters have been used. In fact, to appreciate the context differences, it is suggested that one character be put in different situations so as to prevent the mixing of the content objective with the character.
Using two color and colorful illustrations in one frame to distinguish the main goal from the marginal objectives of the lesson is another technique used in Let’s Learn Persian. This technique is also used to distinguish reality from imagination; i.e. the character is colorful, but her imaginations are two-colored and placed in a cloud. For personalization, the illustrator shrewdly has used ambiguous image: whenever it is supposed that the learner put herself in a situation, its related graphic is ambiguous. Another technique used in Let’s Learn Persian is combining surrounding and colorful designs, and also combining black and white illustrations with colorful ones. However, the illustrations of this book are not flawless either, and poor representation of the content, inappropriate framing, lack of clarity, unrelatd to the lesson goals and graphics ambiguity are some of its shortcomings which generally causes cognitive overload for the learner.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Illustration
  • teaching Persian to non-Persian speakers
  • Four Skills Books
  • Communication Functions
ارلهوف، مایکل و تیموتی مارشال. (۱۳۸۸)، تصویرسازی، ترجمه‌ی علی اتحاد، حرفه‌ هنرمند، ش۳۰، صص ۴-۵.
اوجاقی، رباب. (۱۳۸۹)، تحلیل بصری کتاب­های فارسی مقطع ابتدایی (اول و دوم و سوم) با تأکید بر نقش تصاویر درون متن نوشتاری از سال 83 تا 87 (پایان‌نامه‌ی کارشناسی‌ارشد)، مؤسسه‌ی آموزش عالی نبی اکرم (ص)، تبریز، ایران.
بای، ولی‌الله. (۱۳۷۷)، بررسی میزان تطابق تصاویر کتاب فارسی پایه‌ی چهارم و پنجم ابتدایی با محتوای آن از دیدگاه دانش­آموزان و میزان رعایت اصول روانشناسی رنگ­ها و تصویرنگاری از نظر دانشجویان تکنولوژی آموزشی (پایان‌نامه‌ی کارشناسی‌ ارشد)، دانشگاه تربیت معلم، تهران، ایران.
پورنامداریان، تقی. (۱۳۷۶)، درس فارسی برای فارسی­آموزان خارجی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
ثمره، یدالله. (۱۳۶۹)، آموزش زبان فارسی، تهران: الهدی.
حاجی‌محمدی، مژگان. (۱۳۸۱)، بررسی تصویرسازی آموزشی کودکان مقطع سنی دبستان (پایان‌نامه‌ی کارشناسی ‌ارشد)، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
ذوالفقاری، حسن؛ غفاری مهبد و محمودی بختیاری، بهروز. (۱۳۸۰)، فارسی بیاموزیم، جلد اول، کتاب درس، تهران: مدرسه.
ذوالفقاری، حسن؛ غفاری مهبد و محمودی بختیاری، بهروز. (۱۳۸۷)، فارسی بیاموزیم، جلد سوم، کتاب کار، چاپ اول، تهران: مدرسه.
ذوالفقاری، حسن؛ غفاری مهبد و محمودی بختیاری، بهروز. (۱۳۹۶)، فارسی بیاموزیم، جلد اول، ویراست دوم، تهران: مدرسه.
شمس اسفندآباد، حسن. (۱۳۸۴)، روان‌شناسی تفاوت‌های فردی، تهران: سمت.
شیخی، شیرین. (۱۳۸۴)، بررسی تصویرسازی کتاب‌های درسی ابتدایی (پایان‌نامه‌ی کارشناسی‌ارشد)، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
صحرایی، اعظم. (۱۳۷۴)، تاریخچه‌ی تصویرسازی کتاب‌های ریاضی مقطع دبستان ایران (پایان‌نامه‌ی کارشناسی‌ارشد)، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
صحرایی، رضامراد؛ شهباز، منیره؛ احمدی قادر، شهناز و سلطانی، مریم. (۱۳۹۵الف)، لذت خواندن، تهران: فاطمی.
صحرایی، رضامراد؛ سلطانی، مریم؛ شهباز، منیره؛، مرصوص، فائزه و شیرین‌بخش، زهره. (۱۳۹۵ب)، ایران‌شناسی، تهران: فاطمی.
صحرایی، رضامراد؛ غریبی، افسانه؛ ملک‌لو، داود و صادقی، سمانه. (۱۳۹۶الف)، مینا (۱)، تهران: کانون زبان ایران.
صحرایی، رضامراد؛ مرصوص، فلائزه و ملک‌لو، داود. (۱۳۹۶ب)، گام اول، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
صفارمقدم، احمد. (۱۳۹۲)، زبان فارسی، تهران: شورای گسترش زبان و ادبیات فارسی.
صفایی‌نیا، مهدیه. (1389)، نقش و جایگاه تصویرسازی در کتاب‌های درسی مقطع دبستان بعد از انقلاب تاکنون (پایان‌نامه‌ی کارشناسی‌ارشد)، دانشگاه هنر، تهران، ایران.
عسگری، مهناز. (1384)، واژه­آموزی زبان فارسی، تهران: کانون زبان ایران.
فارسی، آناهیتا. (۱۳۹۰)، کاربرد گرافیک در متون آموزش زبان فارسی به غیرفارسی­زبانان (پایان‌نامه‌ی کارشناسی‌ارشد)، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
قرنی، آلیس. (1389)، کاربرد آموزه‌های تصویرسازی در آموزش الفبا به کودک (پایان‌نامه‌ی کارشناسی‌ارشد)، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.
قیطانی، ایمان. (1390)، استفاده از تصویرسازی در آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان در دوره‌ی مقدماتی (پایان‌نامه‌ی کارشناسی‌ارشد)، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.
کاوه، ستاره. (1386)، ارزیابی سیر تحول تصویرسازی کتاب علوم سوم دبستان در ایران پس از ظهور انقلاب اسلامی (پایان‌نامه‌ی کارشناسی‌ارشد)،  دانشگاه شاهد، تهران، ایران.
کبیرزاده، لیلا. (1392)، بررسی تصویرسازی علمی از جایگاه هنر مفهومی (پایان‌نامه‌ی کارشناسی‌ارشد)، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
گوهرجو، ویدا. (1395)، بررسی تصویرسازی علمی آموزشی کتاب‌های علوم دبستان از سال 60 تاکنون (پایان‌نامه‌ی کارشناسی‌ارشد)، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
مثقالی، فرشید. (۱۳۹۵)، تصویرسازی، تهران: نظر. 
محمدی‌خانقاه، سعدی. (1395)، جایگاه تصویرسازی علمی در کتاب های کمک آموزشی کودکان (پایان‌نامه‌ی کارشناسی‌ارشد)، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
مهردادفر، مریم. (۱۳۹۰)، تصویرسازی، تهران: مارلیک.
میردهقان، مهین‌ناز؛ سجودی، فرزان و آقایی، حمید. (۱۳۹۲)، «تحلیل مجموعه‌ کتاب‌های "زبان فارسی" از منظر نشانه‌شناسی فرهنگی»، پژوهش‌نامه‌ی آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان، س۲، ش۱، صص ۳۷-۶۸.
وکیلی­فرد، امیررضا؛ صدیقی‌فر، زهره و منیژه گله‌داری. (1395)، ضربان زندگی، قزوین: دانشگاه بین­المللی امام خمینی (ره).
وکیلی­فرد، امیررضا؛ میرزایی حصاریان، محمدباقر و بهرامی، هانیه. (بی­تا)، فارسی علوم اجتماعی، قزوین: دانشگاه بین­المللی امام خمینی (ره) (نسخه‌ی آزمایشی).
 
References:
Asgari, M. (2005). Learning Persian Vocabulary, Tehran, Iran Language Institute. [in Persian]
Barbe, W. B. & Swassing, R. H. (1979). Teaching through modality strengths: concepts and practices. Columbus, Ohio: Zaner-Bloser
Bay, V. (1998). Investigating the degree of matching the pictures of the fourth and fifth grades of the elementary school Persian textbook with its content from the students' point of view and the degree of observance of the principles of color psychology and illustration from the point of view of educational technology students. MA. Diss., TarbiatMoallem University, Tehran. [in Persian]
Clark, R. C. & Lyons, C. (2011). Graphics for Learning: Proven Guidelines for Planning, Designing, and Evaluating Visuals in Training Materials (2nd ed.). San Francisco: Pfeiffer.
Erlhoff, M. & Marshall, T. (2009). Illustration, A. Ettehad (Trans.) Artist’s Profession, No. 30. PP. 4-5.
Farsi. A. (2012). Graphics and PSL textbooks, MA. Diss. ShahidBeheshti University, Tehran. [in Persian]
Gharani, A. (2010). Usage of  the Illustration in Teaching Alphabet to Childeren, MA. Diss. University of Tehran, Tehran. [in Persian]
Gheitani, I. (2011). Using Illustration for teaching Farsi to non natives in elementary levels, Shahed University, Tehran. [in Persian]
Goharjoo, V. (2016), Scientific Illustration for primary school science books, MA. Diss., Islamic Azad University, Tehran. [in Persian]
Hajimohammadi, M. (2002), Investigating the educational illustration of primary school children, MA. Diss. University of Tehran, Tehran. [in Persian]
Jaliliniya, Z. (2015). The Effect of Picture and Contextualization on Teaching Vocabulary to Elementary Iranian EFL Students, MA. Diss. University of Tabriz, Tabriz.
Kabirzade, L. (2013). A Study of Scientific Visualization from the Perspective of Conceptual Art. MA. Diss. Islamic Azad University, Tehran. [in Persian]
Kaveh, S. (2007). Evolution search and survey of illustration of sciences book in grade 3 at prep school in Iran since Islamic revolution. MA. Diss.Shahed University, Tehran. . [in Persian]
Levie, W. H. & Lentz, R. (1982). Effects of Text Illustrations: A Review of Research. Educational Communication and Technology Journal, 30: 195-232.
Mayer, R. E. (2001). Multimedia Learning. UK: Cambridge University Press.
Mehrdadfar, M. (2011). Illustration, Tehran, Marlik. . [in Persian]
Mesghali. F. (2016), Illustration, Terhan. Nazar. [in Persian]
Mirdehghan, M., Sojoodi, F., & Aghaee, H. (2013), Analysis of “Zaban Farsi” book series based on cultural semiotics, Journal of Teaching Perisian to Speakers of Other Languages, Vol. 2, Tome 3, pp. 37-68. [in Persian]
Moayedi Rad, S. (2016), The effect of observational learning on Iranian English learners’ vocabulary development and recall, MA. Diss. AllameMohaddesNouri University, Mazandaran.
MohammadiKhaneghah, S. (2016), The Scientific Visualization in Educational Books for Children, MA. Diss., Islamic Azad University, Tehran. [in Persian]
Ojaghi, R. (2010). The Visual Content of Persian Books of Elementry School with Emphasis on the Role of Pictures Inside of the Written Text Books, MA. Diss. UCNA. Tabriz. [in Persian]
Paivio, A. (1975), Coding Distinctions and Repetition Effects in Memor". In G. H. Bower (Ed.), The Psychology of Learning and Motivation, Vol. 9: 179-214. New York: Academic Press.
Parsa, S. (2009). Development of Concrete Vocabulary in Elementary EFL Learners: Picture Production vs Bilingual Translation. MA Diss. Payame Noor. Tehran.
Purnamdarian, T. (1997), Persian for Foreigners, Institute for Humanities and Cultural Studies, Terhran. [in Persian]
Safaeenia, M. (2010). The role of illustration in primary school textbooks after the revolution, MA. Diss. University of Tehran, Tehran. [in Persian]
Saffarmoghaddam, A. (2012), Persian Language, Tehran: PersianLanguage and Literature Development Council. [in Persian]
Sahraee, A. (1995). History of illustration of mathematics books in Iran primary school, MA. Diss. University of Tehran, Tehran. [in Persian]
Sahraee, R., Shahbaz, M., Ahmadighader, Sh., & Soltani, M. (2016a). Enjoy Reading, Tehran, Fatemi. [in Persian]
Sahraee, R., Soltani, M., Shahbaz, M.,  Marsoos, F., & Shirinbakhsh, Z. (2016b). Iranology, Tehran, Fatemi. [in Persian]
Sahraee, R., Gharibi, A., Malekloo, D., & Sadeghi, S. (2017a). Mina (1), Tehran, Iran Language Institute. [in Persian]
Sahraee, R., Marsoos, F., & Malekloo, D. (2017b), First-step Persian, Tehran, AllamehTabataba’i University Press. [in Persian]
Samareh, Y. (1990), Persian Language Teaching, Tehran, Alhoda. [in Persian]
Shams Esfandabad, H. (2005). Individual Differneces in Psychology, Tehran, samt. [in Persian]
Sheykhi, Sh. (2005). Illustration of school elementary textbooks, MA. Diss. University of Tehran, Tehran. [in Persian]
Sims, R. R. & Sims, S. J. (1995). The Importance of Learning Styles: Understanding the Implications for Learning, Course Design, and Education, westport Connecticut: Greenwood Press.
Tajassosi, F. (2003) Le role de l’imagedansl’enseignement.  Mémoire de maîtrise, TarbiatModarres, Tehran.
Vakilifard, A.,  Sedighifar, Z. & Ghaledari, M.  (2016.) Pulse of life, Ghazvin: Imam Khomeini International University. [in Persian]
Vakilifard, A., Mirzaei Hesarian, M. & Bahrami, H. (n.d.) Social sciences, Ghazvin: Imam Khomeini International University. [in Persian]
Zolfaghari, H., Ghaffari, M. & Mahmoodi Bakhtiari, B. (2001), Let’s Learn Persian, Textbook 1. Tehran, Madrese. [in Persian]
Zolfaghari, H., Ghaffari, M. & Mahmoodi Bakhtiari, B. (2008), Let’s Learn Persian, Workbook 3. Tehran, Madrese. [in Persian]
Zolfaghari, H., Ghaffari, M. & Mahmoodi Bakhtiari, B. (2017), Let’s Learn Persian, 2nd ed., Tehran, Madrese. [in Persian]